سود تامین مالی جمعی چقدر است؟ نحوه محاسبه و بررسی ریسک سرمایهگذاری
سود تامین مالی جمعی عدد ثابتی ندارد و میزان بازده هر طرح با توجه به نوع پروژه، مدت سرمایهگذاری، مدل درآمدی، شرایط پرداخت و ریسک آن متفاوت است. به همین دلیل نمیتوان یک درصد مشخص را بهعنوان سود تمام طرحهای تامین مالی جمعی اعلام کرد.
نکته مهم این است که درصدی که در مشخصات بسیاری از طرحهای تامین مالی جمعی مشاهده میکنید، معمولاً بازده پیشبینیشده طرح است. بازده پیشبینیشده با سود قطعی یا تضمینشده یکسان نیست و سرمایهگذار باید قبل از انتخاب یک طرح، علاوه بر درصد بازده، مدت سرمایهگذاری، شرایط پرداخت، وضعیت مجری، تضامین و ریسکهای پروژه را نیز بررسی کند.
برای مثال ممکن است یک طرح بازده پیشبینیشده سالانه ۴۴ درصد داشته باشد و طرح دیگری بازده ۴۸ درصدی ارائه کند؛ اما این تفاوت بهتنهایی نشان نمیدهد که طرح دوم گزینه بهتری برای سرمایهگذاری است.
در ادامه نحوه محاسبه سود تامین مالی جمعی، زمان پرداخت سود، تفاوت سود پیشبینیشده با بازده نهایی، نقش تضامین و نکاتی که هنگام انتخاب یک طرح باید بررسی کنید را توضیح میدهیم.
سود تامین مالی جمعی چگونه محاسبه میشود؟
برای محاسبه بازده یک طرح تامین مالی جمعی باید چند متغیر اصلی را در نظر گرفت:
- مبلغ سرمایهگذاری
- نرخ یا بازده پیشبینیشده
- مدت طرح
- نحوه پرداخت سود
- تعداد دورههای پرداخت
- زمان بازپرداخت اصل سرمایه
- شرایط تسویه طرح
یکی از مهمترین نکات این است که ابتدا مشخص شود نرخ بازده اعلامشده مربوط به چه بازه زمانی است. در بسیاری از طرحها نرخ بازده بهصورت سالانه اعلام میشود، در حالی که ممکن است مدت اجرای طرح کمتر یا بیشتر از یک سال باشد.
به همین دلیل مقایسه دو طرح صرفاً براساس عدد درصد بازده میتواند گمراهکننده باشد.
یک مثال ساده از محاسبه سود تامین مالی جمعی
فرض کنید فردی ۱۰۰ میلیون تومان در یک طرح تامین مالی جمعی سرمایهگذاری میکند.
شرایط طرح به این صورت است:
- مبلغ سرمایهگذاری: ۱۰۰ میلیون تومان
- بازده پیشبینیشده سالانه: ۴۴ درصد
- مدت طرح: ۱۲ ماه
در صورت تحقق کامل بازده پیشبینیشده، محاسبه تقریبی سود به این صورت خواهد بود:
۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ × ۴۴٪ = ۴۴,۰۰۰,۰۰۰ تومان
بنابراین بازده پیشبینیشده این سرمایهگذاری در یک دوره ۱۲ ماهه حدود ۴۴ میلیون تومان خواهد بود.
اگر براساس شرایط طرح، سود بهصورت سهماهه پرداخت شود و برای هر دوره سهماهه ۱۱ درصد در نظر گرفته شده باشد، سرمایهگذار در هر دوره حدود ۱۱ میلیون تومان دریافت میکند.
در این حالت چهار پرداخت سهماهه به شکل زیر خواهد بود:
| زمان پرداخت | مبلغ تقریبی سود |
| پایان ماه سوم | ۱۱ میلیون تومان |
| پایان ماه ششم | ۱۱ میلیون تومان |
| پایان ماه نهم | ۱۱ میلیون تومان |
| پایان ماه دوازدهم | ۱۱ میلیون تومان |
| مجموع | ۴۴ میلیون تومان |
این مثال صرفاً برای توضیح ساده نحوه محاسبه است. شرایط واقعی پرداخت سود، نحوه محاسبه و تسویه هر طرح باید براساس اطلاعات و اسناد همان طرح بررسی شود.
سود پیشبینیشده در تامین مالی جمعی چیست؟
یکی از اصطلاحاتی که هنگام بررسی طرحهای تامین مالی جمعی زیاد با آن مواجه میشوید، «بازده پیشبینیشده» است.
بازده پیشبینیشده در واقع میزان سودی است که براساس برآوردهای مالی و اقتصادی پروژه انتظار میرود از اجرای طرح ایجاد شود.
برای مثال یک شرکت ممکن است برای تامین سرمایه در گردش خود از تامین مالی جمعی استفاده کند و براساس میزان فروش، هزینهها و سودآوری پیشبینیشده، بازده مشخصی برای سرمایهگذاران در نظر بگیرد.
اما باید بین چند مفهوم تفاوت قائل شد:
| اصطلاح | معنی |
| بازده پیشبینیشده | میزان بازده مورد انتظار براساس برآورد اقتصادی طرح |
| سود علیالحساب | مبلغی که مطابق برنامه طرح در طول دوره پرداخت میشود |
| بازده نهایی | نتیجه مالی نهایی طرح پس از پایان دوره |
| اصل سرمایه | مبلغی که سرمایهگذار وارد طرح کرده است |
| تضمین اصل سرمایه | سازوکاری که برای بازپرداخت اصل سرمایه در شرایط مشخص در نظر گرفته شده است |
بنابراین اگر در یک طرح بازده پیشبینیشده ۴۵ درصد اعلام شده باشد، نباید بدون بررسی قرارداد و مستندات طرح، آن را معادل «سود قطعی ۴۵ درصدی» در نظر گرفت.
آیا سود تامین مالی جمعی تضمین شده است؟
یکی از مهمترین سوالات سرمایهگذاران این است که آیا سود تامین مالی جمعی تضمین شده است یا خیر.
پاسخ این سوال به شرایط هر طرح بستگی دارد.
در تامین مالی جمعی باید میان سه مفهوم تفاوت قائل شد:
- بازده پیشبینیشده
- تضمین اصل سرمایه
- تضمین پرداخت سود یا تعهدات طرح
وجود تضمین برای اصل سرمایه لزوماً به معنای تضمین کامل سود پیشبینیشده نیست.
به همین دلیل سرمایهگذار باید قبل از ورود به هر طرح، بخش تضامین و قراردادهای آن را بهدقت مطالعه کند.
تفاوت تضمین اصل سرمایه و تضمین سود
تضمین اصل سرمایه به این معناست که برای بازپرداخت مبلغ اولیه سرمایهگذاری، مطابق شرایط طرح و قرارداد، سازوکار تضمینی در نظر گرفته شده است.
در مقابل، تضمین سود به معنای وجود تعهد مشخص برای پرداخت مقدار معینی بازده است.
این دو مفهوم نباید با یکدیگر اشتباه گرفته شوند.
ممکن است یک طرح برای بازگشت اصل سرمایه دارای ضمانتنامه باشد اما درصد بازده اعلامشده آن همچنان بهعنوان بازده پیشبینیشده مطرح شود.
تضامین طرح چه نقشی دارند؟
تضامین یکی از بخشهای مهم در ارزیابی یک طرح تامین مالی جمعی هستند.
بسته به ساختار هر طرح ممکن است از انواع مختلفی از تضامین استفاده شود؛ برای مثال:
- ضمانتنامه بانکی
- ضمانتنامه تعهد پرداخت
- ضمانتنامه صندوقهای تخصصی
- وثایق یا سایر تضامین مورد تایید
صرف وجود عبارت «دارای ضمانت» برای ارزیابی یک طرح کافی نیست.
سرمایهگذار باید بررسی کند:
- چه چیزی تضمین شده است؟
- ضامن چه شخص یا نهادی است؟
- مبلغ تضمین چقدر است؟
- ضمانت چه تعهداتی را پوشش میدهد؟
- در چه شرایطی امکان استفاده از ضمانت وجود دارد؟
چرا نباید طرح تامین مالی جمعی را فقط براساس سود انتخاب کنیم؟
فرض کنید دو طرح برای سرمایهگذاری وجود دارد.
طرح اول بازده پیشبینیشده ۴۴ درصد و طرح دوم بازده پیشبینیشده ۴۸ درصد دارد.
در نگاه اول ممکن است طرح دوم جذابتر به نظر برسد، اما برای تصمیمگیری صحیح باید عوامل دیگری نیز بررسی شوند.
برای مثال ممکن است طرح اول مدت کوتاهتر، تضامین قویتر یا مدل درآمدی باثباتتری داشته باشد.
بنابراین قبل از انتخاب یک طرح بهتر است موارد زیر بررسی شوند:
- نرخ بازده پیشبینیشده
- مدت سرمایهگذاری
- نحوه پرداخت سود
- زمان بازپرداخت اصل سرمایه
- سابقه شرکت مجری
- نوع فعالیت کسبوکار
- مدل درآمدی پروژه
- تضامین
- ریسکهای پروژه
- شرایط تسویه
به همین دلیل بالاترین درصد سود لزوماً به معنای بهترین فرصت سرمایهگذاری نیست.
سود تامین مالی جمعی چه زمانی پرداخت میشود؟
زمان دریافت سود در تامین مالی جمعی به ساختار هر طرح بستگی دارد.
برخی از طرحها سود را بهصورت دورهای پرداخت میکنند و در برخی دیگر، بخش عمده یا تمام بازده در پایان دوره تسویه میشود.
پرداخت سود دورهای
در بعضی از طرحها پرداخت بازده میتواند بهصورت:
- سهماهه
- ششماهه
- نه ماهه
انجام شود.
برای مثال ممکن است یک طرح ۱۲ ماهه، پرداخت سود سهماهه داشته باشد. در این صورت سرمایهگذار در طول اجرای طرح چند مرحله پرداخت دریافت خواهد کرد.
زمان بازگشت اصل سرمایه
پرداخت سود دورهای لزوماً به معنای بازگشت تدریجی اصل سرمایه نیست.
برای مثال در یک طرح ۱۲ ماهه ممکن است سود هر سه ماه پرداخت شود، اما اصل سرمایه در پایان ماه دوازدهم به سرمایهگذار بازگردانده شود.
به همین دلیل پیش از سرمایهگذاری باید برنامه پرداخت و شرایط تسویه همان طرح بهدقت بررسی شود.
چه عواملی روی سود تامین مالی جمعی تاثیر میگذارند؟
میزان بازده طرحهای تامین مالی جمعی به عوامل مختلفی بستگی دارد و به همین دلیل درصد سود تمام طرحها یکسان نیست.
نوع پروژه
نوع فعالیت اقتصادی پروژه یکی از عوامل مهم در تعیین بازده است.
طرحهای تامین مالی جمعی میتوانند در حوزههای مختلفی اجرا شوند؛ از جمله:
- تولید
- خدمات
- بازرگانی
- فناوری
- کشاورزی
- تجهیزات صنعتی
- فروش و توزیع کالا
هر یک از این حوزهها ساختار هزینه، حاشیه سود، دوره فروش و ریسک متفاوتی دارند.
برای مثال یک پروژه بازرگانی که دوره خرید و فروش کوتاهی دارد ممکن است از نظر جریان نقدینگی با یک پروژه تولیدی بلندمدت متفاوت باشد.
مدت سرمایهگذاری
مدت اجرای پروژه نیز روی بازده و جذابیت سرمایهگذاری تاثیر دارد.
فرض کنید دو طرح هر دو بازده سالانه ۴۵ درصد داشته باشند، اما یکی ۶ ماهه و دیگری ۱۲ ماهه باشد.
برای مقایسه صحیح این دو گزینه نباید صرفاً به نرخ بازده نگاه کرد؛ بلکه مدت درگیر بودن سرمایه و زمان بازگشت وجه نیز اهمیت دارد.
مدل درآمدی پروژه
یکی از سوالات مهم هنگام بررسی هر طرح این است:
این پروژه چگونه قرار است درآمد ایجاد کند؟
سرمایهگذار باید تا حد امکان بداند:
- محصول یا خدمت پروژه چیست؟
- مشتریان آن چه کسانی هستند؟
- آیا فروش پروژه قابل پیشبینی است؟
- هزینههای اصلی پروژه چیست؟
- چه عواملی میتواند سودآوری پروژه را تغییر دهد؟
پروژهای که جریان درآمد مشخصتر و قابل پیشبینیتری دارد با پروژهای که کاملاً وابسته به فروش آینده است، شرایط متفاوتی خواهد داشت.
ریسک پروژه
هر نوع سرمایهگذاری با سطحی از ریسک همراه است و تامین مالی جمعی نیز از این قاعده مستثنی نیست.
ریسکهای احتمالی یک پروژه میتواند شامل موارد زیر باشد:
- کاهش فروش
- افزایش قیمت مواد اولیه
- نوسانات نرخ ارز
- تاخیر در اجرای پروژه
- مشکلات وصول مطالبات
- تغییر شرایط صنعت
- افزایش هزینههای عملیاتی
- عملکرد ضعیف مجری
بنابراین نرخ بازده باید همیشه در کنار میزان ریسک طرح بررسی شود.
سابقه مجری
یکی دیگر از معیارهای مهم، سابقه شرکتی است که طرح را اجرا میکند.
هنگام بررسی یک فرصت سرمایهگذاری بهتر است به مواردی مانند:
- سابقه فعالیت شرکت
- حوزه تخصصی آن
- تجربه اجرای پروژههای مشابه
- سابقه تامین مالی قبلی
- وضعیت طرحهای پیشین
توجه شود.
سابقه مناسب مجری میتواند اطلاعات بیشتری درباره توانایی شرکت در اجرای طرح در اختیار سرمایهگذار قرار دهد.
تضامین و ساختار قرارداد
نوع تضامین و ساختار تعهدات پروژه نیز میتواند روی ارزیابی یک طرح تاثیر بگذارد.
بهتر است سرمایهگذار صرفاً به وجود یک ضمانت توجه نکند و جزئیات آن را نیز بررسی کند.
از جمله:
- نوع تضمین
- نام ضامن
- میزان تعهد
- زمان اعتبار ضمانت
- شرایط استفاده از آن
سود طرحهای تامین مالی جمعی یکتاکراد
طرحهای منتشرشده در یکتاکراد میتوانند براساس نوع فعالیت، مدت اجرای پروژه و ساختار مالی، بازده پیشبینیشده متفاوتی داشته باشند.
در سوابق طرحهای تامین مالی جمعی، نرخهای مختلفی مشاهده میشود و همین موضوع نشان میدهد که نباید یک عدد ثابت را بهعنوان «سود یکتاکراد» یا «سود تامین مالی جمعی» در نظر گرفت.
برای مثال در میان طرحهای منتشرشده، نمونههایی با بازده پیشبینیشده سالانه در محدوده ۴۳ تا ۴۸ درصد دیده شده است.
نمونههایی از طرحها عبارتاند از:
| طرح | حوزه فعالیت | بازده پیشبینیشده سالانه |
| عرضه ابزار سبک کشاورزی | تجهیزات و ابزار | حدود ۴۳٪ |
| برخی طرحهای سرمایه در گردش | تولید و بازرگانی | حدود ۴۴٪ |
| برخی طرحهای تولیدی و تجاری | تولید و فروش | حدود ۴۶٪ |
| عرضه کیف کمکهای اولیه | تجهیزات و کالا | حدود ۴۸٪ |
اعداد مربوط به هر طرح باید در زمان سرمایهگذاری از صفحه همان طرح بررسی شوند؛ زیرا نرخ بازده، مدت، نحوه پرداخت و تضامین پروژهها با یکدیگر متفاوت است.
همچنین هنگام بررسی سابقه طرحها بهتر است فقط درصد بازده اعلامشده را مشاهده نکنید.
سه موضوع باید جداگانه بررسی شوند:
بازده پیشبینیشده طرح
درصدی که هنگام شروع پروژه بهعنوان بازده مورد انتظار اعلام شده است.
پرداختهای انجامشده
مبالغی که در طول اجرای پروژه مطابق برنامه پرداخت شدهاند.
تسویه کامل طرح
زمانی که پروژه خاتمه یافته و اصل سرمایه و تعهدات مربوط به طرح طبق شرایط آن تسویه شده است.
این تفاوت اهمیت زیادی دارد؛ زیرا یک طرح ممکن است ظرفیت جذب سرمایه خود را کامل کرده باشد، اما همچنان در مرحله اجرا قرار داشته باشد.
چگونه طرحهای تامین مالی جمعی را با هم مقایسه کنیم؟
اگر چند طرح برای سرمایهگذاری در دسترس باشد، بهتر است پیش از تصمیمگیری آنها را براساس یک چارچوب مشخص مقایسه کنید.
| معیار | سوالی که باید بررسی شود |
| بازده | بازده پیشبینیشده چقدر است؟ |
| مدت | سرمایه چه مدت در پروژه درگیر خواهد بود؟ |
| پرداخت سود | سود در چه بازههایی پرداخت میشود؟ |
| اصل سرمایه | اصل سرمایه چه زمانی بازگردانده میشود؟ |
| تضمین | چه نوع تضمینی برای طرح در نظر گرفته شده است؟ |
| ضامن | چه شخص یا نهادی تعهدات را تضمین میکند؟ |
| مجری | شرکت مجری چه سابقهای دارد؟ |
| مدل درآمدی | پروژه چگونه درآمد ایجاد میکند؟ |
| ریسک | مهمترین ریسکهای اجرای پروژه چیست؟ |
برای مثال اگر یک طرح بازده ۴۸ درصدی داشته باشد اما دوره آن طولانیتر یا سطح ریسک آن بیشتر باشد، ممکن است یک طرح با نرخ ۴۴ درصد اما شرایط متفاوت برای برخی سرمایهگذاران مناسبتر باشد.
انتخاب نهایی باید براساس اهداف مالی، افق سرمایهگذاری و میزان ریسکپذیری هر فرد انجام شود.
قبل از سرمایهگذاری در تامین مالی جمعی چه چیزهایی را بررسی کنیم؟
قبل از سرمایهگذاری بهتر است اطلاعات صفحه طرح و مستندات آن را با دقت مطالعه کنید.
موارد مهم عبارتاند از:
- نرخ بازده پیشبینیشده
- مدت اجرای طرح
- زمان پرداخت سود
- زمان بازگشت اصل سرمایه
- مبلغ کل تامین مالی
- حوزه فعالیت پروژه
- سابقه مجری
- مدل درآمدی کسبوکار
- تضامین
- اطلاعات ضامن
- ریسکهای پروژه
- شرایط قرارداد
- برنامه تسویه
در واقع درصد سود تنها یکی از بخشهای اطلاعات یک فرصت سرمایهگذاری است و نباید بهتنهایی مبنای تصمیمگیری قرار گیرد.
چگونه در یکتاکراد سرمایهگذاری کنیم؟
برای سرمایهگذاری در طرحهای تامین مالی جمعی یکتاکراد میتوانید مراحل زیر را طی کنید:
- وارد سایت یا اپلیکیشن یکتاکراد شوید.
- حساب کاربری خود را ایجاد کنید.
- اطلاعات موردنیاز و مراحل احراز هویت را تکمیل کنید.
- وارد بخش طرحهای سرمایهگذاری شوید.
- فرصتهای موجود را مشاهده کنید.
- اطلاعات هر طرح شامل بازده پیشبینیشده، مدت، حوزه فعالیت و تضامین را بررسی کنید.
- مستندات و شرایط طرح را مطالعه کنید.
- مبلغ موردنظر خود را برای سرمایهگذاری مشخص کنید.
- فرآیند سرمایهگذاری را تکمیل کنید.
- وضعیت اجرای طرح و پرداختها را از طریق حساب کاربری خود پیگیری کنید.
پیشنهاد میشود قبل از تایید نهایی سرمایهگذاری، اطلاعات چند طرح را با یکدیگر مقایسه کنید و تصمیم خود را صرفاً براساس بالاترین نرخ بازده نگیرید.
جمعبندی؛ آیا سود تامین مالی جمعی ارزش سرمایهگذاری دارد؟
تامین مالی جمعی میتواند یکی از گزینههای متنوعسازی سبد سرمایهگذاری باشد و به سرمایهگذاران امکان مشارکت در پروژههای واقعی کسبوکارها را بدهد.
با این حال، مهم است که تصمیم سرمایهگذاری صرفاً براساس عدد بازده گرفته نشود.
پیش از انتخاب یک طرح بهتر است موارد زیر در کنار یکدیگر بررسی شوند:
- بازده پیشبینیشده
- مدت سرمایهگذاری
- نحوه پرداخت سود
- مدل کسبوکار
- سابقه مجری
- تضامین
- ریسکهای پروژه
- شرایط بازپرداخت و تسویه
در یکتاکراد میتوانید اطلاعات طرحهای تامین مالی جمعی شامل حوزه فعالیت، مبلغ موردنیاز، مدت، بازده پیشبینیشده، تضامین و سایر جزئیات را مشاهده و فرصتهای مختلف را با یکدیگر مقایسه کنید.